Zeven Nederlandse universiteiten doen nog altijd gezamenlijk onderzoek met Israëlische instellingen en wapenbedrijven, ondanks een verbod van de Europese Commissie en toezeggingen om deze samenwerkingen stop te zetten. De afgelopen twaalf maanden zijn er door de technische universiteiten in Delft en Eindhoven zelfs drie nieuwe samenwerkingen gestart.

Dit blijkt uit een rondgang bij experts en een analyse van de database van Academic Complicity , een onderzoekscollectief dat de verwevenheid van Europese met Israëlische kennisinstellingen en bedrijven in kaart brengt. Het gaat om ten minste achttien projecten aan de TU Eindhoven, TU Delft, Universiteit Leiden, Universiteit van Amsterdam, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Twente en Vrije Universiteit Amsterdam.

Het betreft zogenaamde dual use -projecten: onderzoeken waarvan de resultaten zowel civiel als militair kunnen worden ingezet. Er is ruim 197 miljoen euro aan Europees subsidiegeld gemoeid met de projecten. Dit geld komt uit de subsidiepot Horizon Europe. Israël kreeg sinds 2007 meer dan 3 miljard euro uit de subsidiepot.

Momenteel subsidieert Europa voor 2,9 miljard euro projecten waarbij Israëlische en Nederlandse partners betrokken zijn. Israëlische kennisinstellingen en bedrijven ontvangen meer dan 820 miljoen euro van de Europese Commissie voor lopende onderzoeken. Hiermee is de Europese Unie een belangrijke financierder van innovatie van de Israëlische economie, die weer essentieel is voor de oorlogseconomie van Israël.

De Europese Commissie heeft geen zicht op het gebruik van Europees onderzoek door de Israëlische strijdkrachten Het gebruik van Horizon Europe voor militaire innovatie druist in tegen de subsidievoorwaarden . De subsidiepot is bedoeld voor wetenschappelijke onderzoeken die de concurrentiepositie van de EU vergroten, mensenrechten respecteren en níet militair worden toegepast.

De Europese Commissie controleert echter niet hoe de onderzoeksresultaten – zoals innovaties op het gebied van halfgeleiders, sensoren en radars – na afloop van een project worden toegepast. De commissie heeft dus geen zicht op mogelijk gebruik door de Israëlische strijdkrachten.

De voortzetting van onderzoeksprojecten maakt dat studenten aan de TU Eindhoven blijven demonstreren. Zo klom een groep afgelopen maart op het dak van het laboratorium waar de Horizon-onderzoeken plaatsvinden. De universiteiten reageren verschillend op de vraag waarom de projecten nog lopen.

Zo zegt de TU Delft dat het opzetten van een ethische commissie, die afwegingen over lopende samenwerkingen moet maken, ‘meer tijd kost dan gewenst’. De TU Eindhoven geeft aan dat alleen institutionele, langjarige samenwerkingen met Israëlische defensie-industrie zijn uitgesloten.

Een woordvoerder zegt: ‘Individuele wetenschappers kunnen nog steeds samenwerken met Israëlische partijen.’ De Europese Commissie benadrukt desgevraagd dat ‘onder de regels van Horizon Europe elk onderzoek een exclusieve focus op civiele inzet moet heb