De NAVO-leiders kwamen op 7 en 8 juli 2026 bijeen in Ankara voor een top die overschaduwd werd door aanhoudende spanningen met de Verenigde Staten onder president Donald Trump. De jaarlijkse bijeenkomst, georganiseerd door de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan, stond in het teken van zorgen over de Amerikaanse betrokkenheid bij de alliantie en pogingen van Europese landen om hun eigen defensie te versterken.
Trump heeft herhaaldelijk zijn onvrede geuit over bepaalde NAVO-bondgenoten, wat leidt tot vrees voor een breuk of zelfs een Amerikaanse terugtrekking. Volgens hoogleraar Rob de Wijk van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies is het managen van Trump een doodlopende weg. “Trump blijft drogredenen zoeken om zich te distantiëren van het bondgenootschap,” aldus De Wijk. “Als hij wegloopt, is dat een zegen voor de NAVO.” Hij wees erop dat NAVO-chef Mark Ruttes pogingen om Trump te paaien tijdens een bezoek aan het Witte Huis op 24 juni weinig effect leken te hebben.
Turkije, een sleutellid met een strategische ligging, wordt gezien als een mogelijke profiteur van de trans-Atlantische breuk. Ankara hoopt te profiteren van de wrijving tussen de VS en Europa, maar Europese landen zijn beducht voor de kosten. Tegelijkertijd benadrukte de top de moeizame weg naar Europese defensieautonomie. Ondanks hogere uitgaven belemmeren verdeeldheid onder EU-lidstaten de vooruitgang; experts spreken van “27 eilandjes” die niet effectief kunnen samenwerken.
Op de agenda staat ook het risico van escalatie van het conflict in Oekraïne, de voornaamste veiligheidszorg van de NAVO. Het lage vertrouwen in de betrouwbaarheid van de VS heeft Europese leiders aangezet tot het versnellen van inspanningen om de afhankelijkheid van Amerikaanse militaire steun te verminderen, maar concrete resultaten blijven onzeker.
