Na een dramatisch ongeluk, zoals deze week in Zeeland, beleven kinderen hun trauma anders dan volwassenen. Mariken Spuij, expert rouwverwerking bij kinderen: ‘Nooit meer over die weg willen fietsen, is trauma. Rouw is juist op de plek van het ongeluk willen zijn.’Met bloemen en een stille tocht werden zondag in Axel de slachtoffers herdacht van het auto-ongeluk waarbij drie basisschoolkinderen en de directeur van hun school om het leven kwamen.Bron Jonas Roosens / ANPis regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.Gepubliceerd op 14 juni 2026, 17:23Leestijd 3 minHoe verwerken kinderen een onbevattelijk groot drama in hun leven, zoals dat van donderdag in Zeeuws-Vlaanderen?

Daar reed een 19-jarige automobilist in op een fietsende groep van veertien kinderen en twee begeleiders. De kinderen uit groep acht van basisschool de Warande in Axel waren op schoolkamp. Drie van hen kwamen om, drie liggen zwaargewond in het ziekenhuis. Ook de directeur van De Warande, een van de begeleiders, overleefde het ongeluk niet.‘Als zoiets vreselijks gebeurt, overheersen eerst gevoelens van shock en ongeloof’, zegt klinisch psycholoog en orthopedagoog Mariken Spuij. ‘Andere gevoelens komen vaak in de dagen daarna.

Om daaraan ruimte te kunnen geven, heeft iedereen, groot en klein, behoefte aan structuur en ritme. Bijvoorbeeld door regels die altijd gelden nu niet te veel te veranderen. Dan wordt het makkelijker om het beest in de bek te kijken.’Spuij, docent aan de Universiteit Utrecht, is expert op het gebied van complexe rouw en verliesverwerking bij kinderen en jongeren.

De kinderen die het ongeluk hebben meegemaakt, de kinderen op school, de nabestaanden, de medewerkers van de school, de gemeenschap, allen hebben te maken met trauma en met rouw. ‘En dat zijn twee verschillende dingen’, zegt Spuij.Waarin zit het onderscheid tussen rouw en trauma?‘Als je zoiets naars meemaakt, of heel levendig meebeleeft, wil je misschien wel nooit meer over die weg fietsen.

Dat is trauma. Rouw gaat over gemis en verlangen. Dan wil je juist de hele dag op de plek van het ongeluk zijn, omdat je daar je dierbaren nog nabij hebt.‘Bij trauma staat de bedreiging centraal. Het is de reactie op een gebeurtenis die zo overweldigend is dat je hem niet kon bevatten.

De kern-emoties zijn angst en machteloosheid. Het zenuwstelsel blijft in de alarmstand staan: je hebt last van herbelevingen, een opgejaagd gevoel, en je bent schrikachtig. Het voelt vaak alsof het nog niet voorbij is.‘Bij rouw gaat het om het gemis en verlangen naar de ander en het leven met die ander.

Deze pijn kan immens en allesomvattend zijn. Het verschil met trauma is dat de fijne herinneringen juist heel pijnlijk zijn. Bij dit ongeluk zal het trauma op de voorgrond staan. Er is nog weinig ruimte om echt door te laten dringen wat het betekent om verder te moeten leven zonder degenen die er niet meer zijn.’Hoe uit het trauma zich bij kinderen?‘Kinderen vertellen zelden in woorden dat ze het moeilijk hebben.

Ze tonen het veel meer in hun gedrag en spel. Ouders en leerkrachten kunnen opletten of kinderen onrustig, schrikachtig of prikkelbaar zijn, zich slecht kunnen concentreren, slecht slapen, nachtmerries hebben of juist stil worden en zich terugtrekken. En kinderen kunnen bepaalde situaties gaan vermijden, bijvoorbeeld fietsen in een groep of op kamp gaan.Mariken SpuijBron UU‘Het is normaal dat kinderen, ook als ze niet bij het ongeluk zelf waren, dit soort reacties krijgen.

Bij het ene kind ebt dit weg, maar bij het andere kind niet en is mogelijk gerichte traumabehandeling nodig.‘Tegelijk moet het de kinderen duidelijk worden dat dit een zeer zeldzame gebeurtenis is – het Jeugdjournaal doet dat altijd uitstekend. Een vreselijk ongeluk is groot, landelijk nieuws, zo klein is de kans erop.

Dat kunnen ouders aangrijpen om tegen hun kind te zeggen: je kunt gewoon op je fiets stappen.’Naast trauma is er dus rouw. Werkt dat bij kinderen anders dan bij volwassenen?‘Rouw is pijn die anders is dan welke pijn ook. De pijn van een vreselijk gemis, van een leven zonder zusje of broertje, dochter of zoon, vriendinnetje of vriendje.

Uit onderzoek blijkt dat kinderen dezelfde pijn en verdriet ervaren, maar hun manier van rouwen is een beetje anders, omdat het meer in stukjes gaat.‘Kleuters snappen de onomkeerbaarheid van dit verdriet nog niet. Dat ze iemand nooit, nooit meer zullen zien is voor jonge kinderen heel ingewikkeld.

Iets oudere kinderen snappen dat wel beter, maar hebben vaak nog onvoldoende taal voor alle emoties die ze voelen.‘Over een paar jaar zitten ze zelf in groep acht en zijn ze mogelijk bang om op schoolkamp te gaan. Dat is een soort van afscheid voordat je de wijde wereld intrekt.

Die wijde wereld kan aanvoelen als een onveilige plek.’Is rouwverwerking afhankelijk van de omstandigheden die tot de dood van een naaste hebben geleid?‘Onderzoek impliceert dat volwassenen meer last hebben van een plotseling verlies door bijvoorbeeld een verkeersongeval en kinderen juist meer van een geleidelijk verlies, bijvoorbeeld na een lang ziekbed.‘Rouwverwerking bij kinderen is een samenspel van veel factoren.

Het kind zelf kan kwetsbaarder zijn, bijvoorbeeld omdat het al eerder iemand verloren heeft. Ook de omgeving speelt een rol, bijvoorbeeld de manier waarop ouders en leraren openlijk over gevoelens communiceren. De omstandigheden van het verlies en de nasleep, bijvoorbeeld een lang juridisch traject, zijn ook factoren.

Voor iedereen die betrokken is bij dit vreselijke ongeluk zal de mix anders zijn.’