Thom de Graaf, vicepresident van de Raad van State. © NLBeeld Thom de Graaf, vicepresident van de Raad van State. COMMENTAAR Den Haag schrijft te gemakzuchtig telkens nieuwe verkiezingen uit Vicepresident van de Raad van State Thom de Graaf zegt bij zijn afscheid dat de Tweede Kamer na verkiezingen in principe vier jaar moet blijven zitten.

De val van een kabinet moet niet automatisch leiden tot nieuwe verkiezingen. De Graaf is niet de eerste die dit bepleit, maar hopelijk luisteren de Haagse politici dit keer goed, schrijft politiek verslaggever Hans van Soest in dit commentaar. Hans van Soest Parlementair verslaggever en columnist 15 juni 2026, 19:00 Het vertrouwen in de levensvatbaarheid van het minderheidskabinet-Jetten is na al het optimisme bij de start ervan al snel geslonken.

Stel dat het voortijdig zou vallen, dan past dat in een typisch Hollandse traditie. Sinds de Tweede Wereldoorlog hebben maar acht kabinetten de rit helemaal afgemaakt. Als in een gemeente een college valt, dan komt er een nieuw college tot de vierjarige zittingsduur van de gemeenteraad voorbij is.

Maar in de landelijke politiek is dat anders. En dat is best gek. Tot in de jaren 60 was het gebruikelijk dat na de val van een kabinet een nieuw kabinet werd gevormd voor de rest van de zittingsperiode. Zelfs al had dat kabinet een heel andere kleur. Daarna is de gewoonte ontstaan dat bij elke val van een kabinet de stembussen weer opengingen.

En dan kan het hard gaan. Drie verkiezingen in vier jaar tijd (in 2021, 2023 en 2025) hebben het vertrouwen in de politiek niet groter gemaakt. Al die tussentijdse verkiezingen hebben nog meer nadelen: grote problemen blijven jaren onopgelost liggen en de Tweede Kamer wisselt zo snel van samenstelling dat volksvertegenwoordigers amper ervaring opbouwen om een kabinet goed te kunnen controleren.

Nu zeggen politici elke keer: ‘Beste kiezer, wij komen er niet uit, doe jullie werk nog maar een keer’ Natuurlijk zijn er altijd voorbeelden te verzinnen waarbij het vreemd zou zijn om niet terug te gaan naar de kiezer bij een kabinetscrisis. Bijvoorbeeld als er dingen spelen die de maatschappij flink verdelen.

Maar het automatisme dat is ontstaan om dat bij elke kabinetsval te doen, is gemakzuchtig. Mocht dit kabinet voortijdig vallen, dan moeten partijen hun stinkende best doen om een ander kabinet te vormen dat de problemen in het land aanpakt. Dat is wat kiezers van hen vroegen.

Nu zeggen politici elke keer: ‘Beste kiezer, wij komen er niet uit, doe jullie werk nog maar een keer.’ Dat is de omgekeerde wereld. ‌ ‌ LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat Mee met AD KIJK OOK naar onze populairste nieuwsvideo’s: ‌ Lees meer 40 Meet de politie met twee maten?

Gelukkig wel COMMENTAAR Extinction Rebellion is het spoor compleet bijster COMMENTAAR 53 Geef jongeren de sleutel in handen van het klimaatbeleid, want zij hebben de toekomst COMMENTAAR 66 Het grootste probleem is niet de hoge benzineprijs maar jaren van nietsdoen COMMENTAAR 20 Economische groei komt alleen nog van hogere uitgaven overheid, dat kan niet COMMENTAAR 30 Kijkt die klagende super niet vooral naar zijn eigen portemonnee?

COMMENTAAR Marathons vragen om koelere keuzes – én meer verantwoordelijkheid Dit is de dag dat de ON’ers in het zonnetje worden gezet, en terecht COMMENTAAR 13 Symbolen en solidariteit mogen niet worden onderschat in oorlogstijd COMMENTAAR 6 Tijd voor een herwaardering van het gewone gesprek COMMENTAAR 28 Nederland-ticket is leuk, maar zal weinig oplossen in deze energiecrisis Supporters Kaapverdië kijken gespannen toe tijdens WK-duel met Spanje